Najeriya na samun N358bn daga fitar da koko a shekarar 2023, inji Kyari


Abubakar Kyari, ministan noma da samar da abinci ya ce kasar ta samu Naira biliyan 358 na fitar da koko a shekarar 2023.

A cewarsa, wannan adadi shi ne mafi girma da ke bayar da gudunmawar noma ga jimlar kayayyakin cikin gida na Najeriya a wannan lokacin.

Ministan ya kuma ce kasar na neman hanyoyin da za ta bunkasa noman koko da kuma dawo da martabarta a cikin shirin kasashe masu noma ganin yadda kayayyaki ke ci gaba da zama mafi yawan kudaden shiga na noma a Najeriya.

Kyari ya bayyana haka ne a lokacin da yake jawabi ga mambobin kwamitin kula da koko na kasa (NCMC) mai mutum 11, kwamitin da aka kafa domin aiwatar da shirin koko na kasa wanda ma’aikatar noma ta tarayya da ma’aikatar masana’antu, kasuwanci da zuba jari suka yi a Abuja kwanan nan.

Ya kara da cewa Najeriya ta samu naira biliyan 357.72 na wake na koko da kayayyakin hadin gwiwarta a shekarar 2023 wanda hakan ya sa ta zama kasa ta farko da ta fi ba da gudunmawar noma ga GDP.

Ya bayyana cewa noman koko a Najeriya na da amfani ta fuskar tattalin arziki don zuba jari a cikin gida da waje.

“A watan Janairun 2024, tan na koko ya kai Naira miliyan 1.8 yayin da ake kimanta shi kan Naira miliyan 11.2 kan kowace tan a kasuwar Najeriya,” inji shi.

Da yake magana kan shirin koko na kasa, ministan ya ce an kafa kwamitin ne domin tabbatar da inganci, gaskiya da dorewar sarkar darajar koko.
Ya bayyana cewa kafa NCMC an yi shi ne bisa mahimmancin koko ga tattalin arzikin Najeriya.

Shirin Cocoa na kasa shi ne sakamakon wata ganawa ta mu’amala tsakanin tawagar Najeriya da hukumar Cocoa Ghana a birnin Accra a shekarar 2022 da ministan noma na lokacin ya amince da shi, domin bunkasa sarkar darajar kokon Najeriya.

Kwamitin membobi 11 sun fito ne daga bangarori daban-daban na gwamnati da masu zaman kansu da ke da ruwa da tsaki wajen samar da koko da sarrafa koko.

Manufarta ita ce faɗaɗa ayyukan koko a duk faɗin ƙasar, shirya tarurruka ga kwamishinonin aikin gona, ƙirƙirar tsare-tsaren aiwatarwa, shiga ayyukan koko na yanki, da kafa bankin bayanai don masu fitar da koko.

Dangane da barazanar da kungiyar Tarayyar Turai ta EU ta yi wa fannin koko a Najeriya, Kyari ya ce FMAFS za ta tallafa wa EU wajen gudanar da tantancewar kamar yadda ake yi a Ghana da Cote’d’Ivoire – manyan masu noman koko a duniya.

Ya yi nuni da cewa, Asusun Raya Afirka na da albarkatun da ake da su don tallafawa ci gaban koko a babbar kasa ta Afirka.

Najeriya na samun N358bn daga fitar da koko a shekarar 2023, inji Kyari A cewarsa, ma’aikatar noma za ta yi aiki ta hanyar NCMC don samun wadannan kudade don bunkasa fannin koko da aiwatar da shirin koko na kasa. “Saboda haka ina kira ga wannan babban kwamiti mai mahimmanci da ya sanya hannu a kan tuhume-tuhume don samar da ci gaban kokon Najeriya ta yadda za a cimma dukkan manufofin NCMC,” in ji Kyari.